Amida - modlitwa osiemnastu błogosławieństw

 

W Ewangelii według św. Łukasza czytamy następującą relację:

Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». A On rzekł do nich: «Kiedy się modlicie, mówcie: Ojcze, niech się święci Twoje imię; niech przyjdzie Twoje królestwo! Naszego chleba powszedniego dawaj nam na każdy dzień i przebacz nam nasze grzechy, bo i my przebaczamy każdemu, kto nam zawini; i nie dopuść, byśmy ulegli pokusie». (Łukasza 11, 1-4)

Mało kto wie, że modlitwa, jakiej Jezus w powyższym fragmencie uczy swoich talmidim, a którą my dziś znamy jako Modlitwę Pańską jest w swej istocie streszczeniem i skróconą wersją starożytnej żydowskiej modlitwy znanej jako Amida lub inaczej Osiemnaście błogosławieństw.

Amida, obok Szema Izrael, jest najważniejszą modlitwą dla ortodoksyjnego Żyda tak kiedyś, jak i dziś. Była znana już w czasach Jezusa: każdy pobożny Żyd, który ukończył trzynasty rok życia miał obowiązek odmawiać ją trzy razy dziennie: rano, po południu i wieczorem. Pan Jezus odmawiał ją w skupieniu każdego dnia wypełniając w ten sposób swój obowiązek religijny i uwielbiając swego Ojca, który jest w niebie. 

Jakkolwiek kapłani czy rabbini nie mieli problemu, by odmawiać Amidę trzy razy w ciągu dnia, dla przeciętnego człowieka, który większość czasu spędzał przy pracy stanowiło to nie lada wyzwanie. Dlatego uczniowie rabinów często prosili swych nauczycieli o podanie krótszej wersji tej modlitwy, którą mogliby odmówić zamiast jej pełnej wersji i w ten sposób wypełnić swój obowiązek religijny w sytuacji, gdy nie mają wiele czasu. Rabini często podawali więc swoim uczniom taką krótszą wersję, składającą się na ogół z kilku krótkich zdań. Jak dowiadujemy się z powyższego fragmentu, nawet Jan Chrzciciel nauczył swych uczniów takiej modlitwy.

Dlatego uczniowie Jezusa też zwracają się do Niego z taką prośbą. Prosząc go o nauczenie modlitwy, nie mają na myśli jakiejkolwiek modlitwy, lecz właśnie Amidę. Proszą o nauczenie ich jej skróconej wersji, by mogli w czasie pracy spełnić swój religijny obowiązek. Jezus spełnił ich prośbę ucząc ich modlitwy Ojcze nasz. Jako podaje apokryf znany jako Didache modlitwę chrześcijanie w pierwszych wiekach odmawiali trzy razy dziennie podobnie jak Żydzi Amidę. To samo czyni Kościół i dziś podając nam do odmawiania Modlitwę Pańską we Mszy Świętej, a także w Jutrzni i Nieszporach.

Warto podkreślić, że Jezus dodaje do swej skróconej wersji Amidy swoistą nowość. Chodzi konkretnie o wers: jako i my odpuszczamy naszym winowajcom. Otóż w tamtym czasie Żydzi modlili się do Boga o odpuszczenie win, lecz nikomu nie przyszłoby do głowy, żeby łączyć to z koniecznością przebaczenia win bliźniemu. W mentalności żydowskiej do Boga należy przebaczanie. Tymczasem Jezus poucza swych uczniów, że aby zasłużyć na Boże przebaczenie trzeba też przebaczyć swoim bliźnim. W tym miejscu warto przywołać przypowieść o nielitościwym dłużniku (por. Mt 18, 23-35). Jeśli my nie nauczymy się przebaczać naszym bliźnim, Pan Bóg też nie wybaczy nam naszych grzechów.

Zachęcam jednak tych, których - podobnie jak mnie - interesują hebrajskie korzenie ich wiary, aby odmawiali Amidę również w pełnej wersji. W ten sposób trzy razy dziennie modlił się nasz Pan, Rabbi Jeszua. Jako Jego naśladowcy mamy pełne prawo odmawiać tę modlitwę. Nie musisz robić tego trzy razy na dzień. Możesz odmawiać Amidę tylko rano albo tylko wieczorem. Ja sam chętnie dołączam ją do Modlitwy Popołudniowej, gdyż w Jutrzni i Nieszporach jak już wspomniałem i tak zawarta jest jej skrócona wersja podana przez Chrystusa. Co ważne, odmawiając tę modlitwę zbliżamy się do Jezusa, wychwalamy Ojca słowami tej samej modlitwy, którą posługiwał się On. Została ona uświęcona przez to, że była powtarzana tak często przez usta Zbawiciela. 

Zanim odmówisz Amidę poznaj kilka wskazówek. 

Po pierwsze pamiętaj, by odmawiać ją w postawie stojącej, ze złączonymi stopami. Taką postawę przyjmują aniołowie wielbiący Boga nieustanną pieśnią chwały w niebie. Pamiętaj, że stajesz przed obliczem samego Boga, Króla chwały.

Po wtóre, modlitwę tradycyjnie odmawia się będąc zwróconym w stronę wschodu, gdzie niegdyś znajdowała się Świątyni Jerozolimska. Co ciekawe, katolickie świątynie tradycyjnie również budowano w tej sposób, aby ołtarz znajdował się na wschodzie. Ma to związek z przekonaniem, że Chrystus powracający na ziemię ukaże się najpierw na wschodzie.

Po trzecie, pamiętaj, aby zanim zaczniesz się modlić wykonać trzy kroki do tyłu, a następnie trzy do przodu. Ten gest ma wielkie znaczenie. Trzy kroki do tyłu oznaczają wycofanie się ze świata, a trzy do przodu - stanięcie przed obliczem Boga. 

Po czwarte, przy błogosławieństwie pierwszy i osiemnastym należy się pokłonić. Robimy to klękając na słowo Błogosławiony, zginając kark na słowo jesteś i ponownie powstając na słowo Panie. Robimy to na początku i na końcu błogosławieństwa.

Po piąte, modlitwę tę należy odmawiać na głos, lecz cichym tonem i bez przerywania. Ma ona być służbą serca, dlatego jeśli ulegniemy rozproszeniu, należy jeszcze raz wypowiedzieć dane błogosławieństwo. Jeśli coś przerwie nam modlitwę, należy ją zacząć od początku.

Po szóste i ostatnie: po zakończonej modlitwie robimy ukłon i ponownie trzy kroki do tyłu, co symbolizuje powrót do świata i wyjście sprzed majestatu Bożego.

Warto nadmienić, że liczba błogosławieństw zmieniała się na przestrzeni wieków. W czasach Jezusa mogło być ich około 12-14. Dzisiejsza Amida zawiera ich najczęściej osiemnaście (wersja palestyńska) lub dziewiętnaście (wersja babilońska).

Poniżej zamieszczam tekst Amidy w wersji dla chrześcijan. Jest to moje tłumaczenie tekstu pochodzącego z książki Davida Bivina pt. New Light on the Difficult Words of Jesus wydanej w 2007 r.

ADONAJ SEFATAJ TIF-TAH, UFI JAG-GID TE HIL-LA-TE-HA

Panie, otwórz wargi moje, a usta moje będą głosić Twoją chwałę.

 

1. BÓG HISTORII Błogosławiony jesteś, Panie Boże nasz i Boże ojców naszych, Boże Abrahama, Boże Izaaka i Boże Jakuba, Boże wielki, potężny i czcigodny, Boże Najwyższy, który obdarzasz łaskami, Stwórco wszystkich rzeczy, który pamięta dobre uczynki patriarchów i z miłości zesłał Odkupiciela ich potomkom przez wzgląd na Twoje Imię. O Królu, Pomocniku, Zbawicielu i Tarczo. Błogosławiony jesteś, Panie, tarczo Abrahama.

                                                                                            

2. BÓG NATURY Ty, Panie, jesteś potężny na wieki, ożywiasz umarłych, masz moc zbawienia. Żywych podtrzymujesz łaskawie, umarłych ożywiasz wielkim miłosierdziem, wspierasz upadających, uzdrawiasz chorych, uwalniasz spętanych i zachowujesz wiarę z tymi, którzy śpią w prochu. Któż jest jak Ty, o sprawco potężnych czynów? Któż jest podobny do Ciebie, Króla, który zadaje śmierć i przywraca do życia, i sprawia, że zbawienie rozkwita? I z pewnością ożywisz umarłych. Błogosławiony jesteś, Panie, który ożywiasz umarłych.

 

3. UŚWIĘCENIE BOŻE Uświęcimy Twoje imię na tym świecie, tak jak jest uświęcone w najwyższych niebiosach, jak jest napisane przez Twojego proroka: „ I wołają jedni drugich, mówiąc: Święty, święty, święty jest Pan Zastępów; cała ziemia jest pełna Jego chwały „[Izaj. 6:3]” Błogosławiona niech będzie obecność Pana na Jego miejscu ” [Ezech. 3:12] A w Twoich świętych słowach jest napisane: „ Pan króluje na wieki, twój Bóg, Syjonie, przez wszystkie pokolenia. Alleluja ” [Ps. 146:10] Przez wszystkie pokolenia będziemy głosić Twoją wielkość i przez całą wieczność głosić Twoją Świętość. Twoja chwała, Boże nasz, nie opuści naszych ust, bo Ty jesteś wielki i święty Bóg i Król. Błogosławiony jesteś Ty, o Panie, święty Boże. Ty jesteś święty i Twoje imię jest święte, a święte istoty chwalą Cię codziennie. Błogosławiony jesteś, Panie, święty Boże.

 

4. MODLITWA O ZROZUMIENIE Ty obdarzasz ludzi wiedzą i uczysz śmiertelników zrozumienia. Obdarz nas wiedzą, zrozumieniem i wnikliwością, które pochodzą od Ciebie. Błogosławiony jesteś, Panie, łaskawy Dawco wiedzy.

 

5. O POKUTĘ Przywróć nas, o nasz Ojcze, do Twojego pouczenia; przyciągnij nas, o nasz Królu, do Twojej służby; i spraw, abyśmy powrócili do Ciebie w doskonałej skrusze. Błogosławiony jesteś, Panie, który masz upodobanie w nawróceniu.

 

6. O PRZEBACZENIE Przebacz nam, Ojcze nasz, bo zgrzeszyliśmy; przebacz nam, o nasz Królu, bo pobłądziliśmy; bo Ty przebaczasz i odpuszczasz winy. Błogosławiony jesteś, Panie, który jesteś miłosierny i zawsze gotowy do przebaczenia.

 

7. O UWOLNIENIE OD NIESZCZĘŚĆ Wejrzyj na naszą udrękę i broń naszej sprawy, i szybko odkup nas przez wzgląd na Twoje imię, bo Ty jesteś potężnym Odkupicielem. Błogosławiony jesteś, Panie, Odkupicielu całej ludzkości.

 

8. O UZDROWIENIE Uzdrów nas, Panie, a będziemy uzdrowieni; zbaw nas, a będziemy zbawieni, bo Ty jesteś naszą chwałą. Daj doskonałe uzdrowienie z wszystkich naszych dolegliwości, bo Ty, Królu wszechmogący, jesteś wiernym i miłosiernym Uzdrowicielem. Błogosławiony jesteś, Panie, Uzdrowicielu chorych swego ludu izraelskiego.

 

9. O ZACHOWANIE OD NIEDOSTATKU Pobłogosław nam ten rok, Panie, Boże nasz, wraz ze wszystkimi odmianami jego plonów, dla naszego dobra. Obdarz błogosławieństwem oblicze ziemi. Nasyć nas swoją dobrocią i pobłogosław nam ten rok jak najlepsze lata. Błogosławiony jesteś, Panie, który błogosławi lata.

 

10. O OCHRONĘ PRZEŚLADOWANYCH Niech Twoja ręka opiekuje się tymi, którzy cierpią dla imienia Twojego, Panie. Służą Ci z odwagą, nie dbając o własne bezpieczeństwo, aby Twoje królestwo się rozwijało. Chroń ich i czuwaj tego dnia, aby nadal głosili Twoje Słowo. Błogosławiony jesteś, Panie, Obrońco prześladowanych.

 

11. ABY KRÓLESTWO BOŻE ROZRASTAŁO SIĘ: O Panie, pragniemy ujrzeć królestwo Boże na ziemi. Błogosławione niech będzie Twoje Imię na całej ziemi. Obyśmy modlili się tak, jak Jezus nauczył nas modlić się, kiedy powiedział: Przyjdź królestwo Twoje, bądź wola Twoja, tak na ziemi, jak i w niebie .’[Mt. 6:10]. Błogosławiony jesteś, Panie, którego królestwo jest wieczne.

 

12. O POKUTĘ DLA GRZESZNIKÓW Panie, złożyłeś siebie w ofierze na Kalwarii, aby wszyscy mogli wejść do Twojego królestwa. Wszędzie wokół nas spotykamy ludzi, którzy Cię nie znają. Daj nam śmiałość głoszenia Twojej miłości. Niech ci, którzy słuchają Ewangelii, mają uszy do słuchania i serca przygotowane na przyjęcie Ciebie. Błogosławiony jesteś, Panie, który przyjmujesz pokutę.

 

13. ZA SPRAWIEDLIWYCH I PROZELITÓW Panie, Boże nasz, niech rozbudzi się Twoje współczucie dla sprawiedliwych, pobożnych, starszych Twojego ludu, Kościoła Jezusa Chrystusa, resztek ich uczonych, dla prozelitów, a także dla nas. Daj dobrą nagrodę wszystkim, którzy prawdziwie ufają Twemu imieniu. Zwiąż z nimi nasz los na zawsze, abyśmy nigdy nie zostali zawstydzeni, bo Tobie ufamy. Błogosławiony jesteś, Panie, Wspomożycielu i podporo sprawiedliwych.

 

14. O POKUTĘ IZRAELA Powróć w miłosierdziu do ludu Twego Izraela, Panie, i przyciągnij go do siebie, jak obiecałeś w Swoim Słowie. Ożyw ich wkrótce w naszych czasach jako wieczną pamiątkę Twojej wierności. Błogosławiony jesteś, Panie, który przyciągniesz do siebie serca Izraela.

 

15. ZA MESJAŃSKIEGO KRÓLA Dziękujemy Ci, Panie Boże, że potomstwo Twego sługi Dawida przyszło jako „przebłaganie za nasze grzechy” [1 Jan. 2:2]. I „ Bóg Go nad wszystko wywyższył i darował Mu imię, które jest ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zgięło się wszelkie kolano istot niebieskich i ziemskich, i podziemnych, i aby wszelki język wyznał, że Jezus Chrystus jest Panem ku chwale Boga Ojca ”. [Filip. 2:9-11] Błogosławiony jesteś, Panie, który sprawiasz, że rozkwita zbawienie.

 

16. O WYSŁUCHANIE MODLITWY Wysłuchaj głosu naszego, Panie, Boże nasz, oszczędź nas i zmiłuj się nad nami. Przyjmij naszą modlitwę z miłosierdziem i łaską, bo jesteś Bogiem, który wysłuchuje próśb i słyszy błagania. O nasz Królu, nie odwracaj nas od Twojej obecności, nie odsyłaj z pustymi rękami, ponieważ ze współczuciem wysłuchujesz modlitw Twojego Kościoła. Błogosławiony jesteś, Panie, który wysłuchujesz modlitwy.

 

17. O POWRÓT JEZUSA CHRYSTUSA Twoje Słowo obiecuje, że „ sam Pan zstąpi z nieba na rozkaz, na głos archanioła i na dźwięk trąby Bożej… [i] my, którzy żyjemy… razem z nimi zostaniemy porwani w obłoki na spotkanie Pana w powietrzu, i zawsze będzie z Panem”. [1 Tes. 4:16-17] Przyjdź, Panie Jezu, przyjdź!

 

18. DZIĘKCZYNIENIE ZA NIEZAWODNE MIŁOSIERDZIE BOŻE Błogosławiony jesteś, Panie, którego imię jest Miłosierny i któremu należy dziękować. Dziękujemy Ci za to, że jesteś Panem, naszym Bogiem i Bogiem naszych ojców na wieki wieków. Przez wszystkie pokolenia byłeś skałą naszego życia, tarczą naszego zbawienia. Będziemy Ci dziękować i wysławiać Cię za nasze życie, które powierzamy w Twoje ręce, za nasze dusze, które Ci powierzyliśmy, za Twoje cuda, które są z nami codziennie, i za Twoje cuda i dobrodziejstwa, które są z nami przez cały czas, wieczorem , rano i w południe. O Czyniący dobro, Twoje miłosierdzie nigdy nie zawodzi; O miłosierny, Twoje miłosierdzie nigdy nie ustanie. W Tobie zawsze pokładamy nadzieję. Za wszystkie te czyny niech Twoje imię będzie błogosławione i wywyższone nieustannie, o nasz Królu, na wieki wieków. Niech wszystko, co żyje, Tobie dziękuje i prawdziwie chwali Twoje imię, Boże, nasze zbawienie i pomoc nasza. Błogosławiony jesteś, Panie, którego imię jest Miłosierny i któremu należy dziękować.

 

19. O POKÓJ Udziel pokoju, pomyślności, błogosławieństwa, łaski, serdecznej dobroci i miłosierdzia nam i całemu Twojemu ludowi. Pobłogosław nas, Ojcze nasz, każdego z osobna i wszystkich razem światłem Twojego oblicza; bo przez światło Twego oblicza dałeś nam, Panie, Boże nasz, życie przez Twoje słowo, łaskę i zbawienie, błogosławieństwo, miłosierdzie, życie i pokój. Niech Ci się spodoba błogosławić swój Kościół w każdym czasie i w każdej godzinie pokojem. Błogosławiony jesteś, Panie, który błogosławisz swój Kościół pokojem. Przez Twojego Syna, Jezusa Chrystusa, Pana naszego. Amen.

 

Niech znajdą uznanie słowa ust moich i myśli mego serca u Ciebie, Panie, moja Skało i mój Zbawicielu!

(Psalm 19, 15)

PS. Niech Bóg udzieli swego błogosławieństwa wszystkim, którzy będą pobożnie odmawiać tę modlitwę!